اعلامیه برای شهروندان بامیان

برگزاری برنامه رویت ماه و مشتری برای شهروندان بامیان

در ضمن انجمن نجوم افغانستان به تعداد 300 جلد کتاب نجوم مقدماتی چاپ این انجمن را برای کودکان بامیان توزیع می کند.

انجمن نجوم افغانستان در هماهنگی با واحد رضاکاران ملل متحد از شب چهارشنبه 5 اکتوبر (13 میزان) در شهر باستانی بامیان یک پایه تلسکوپ 11 اینچی را نصب می کند تا عزیزان و علاقمندان بتوانند ماه و مشتری را با اقمارش رصد کنند.

علاقمندان می توانند شب جمعه کنار مجسمه های بزرگ بودا جمع شوند تا در این مکان تاریخی شاهد یک رویداد جالب نجومی باشند.

در ضمن انجمن نجوم افغانستان به تعداد 300 جلد کتاب نجومی تحت عنوان نجوم مقدماتی برای همه را با خود به بامیان می برد تا در میان کودکان و نوجوانان و دیگر علاقمندان نجوم بصورت رایگان توزیع کند.

با هدف موفقیت این برنامه و همچنین دسترسی بیشتر مردم به این برنامه از همه سازمان های دولتی و غیر دولتی بامیان و بخصوص جوانان آگاه این ولایت می خواهیم تا ما را در تنظیم آن کمک کنند.

به امید دیدار در بامیان

یونس بخشی

رئیس انجمن نجوم افغانستان

تلفن های تماس

0799 325 939 یونس بخشی

0772 288 422 محمد مروجزاده

0786 773 512 سعید آقائی

آیا در سال 2012 ما شاهد دو خورشید در آسمان خواهیم بود؟

منبع آسمان کابل
یک سلسله خبر های جنون آمیزی بدست ما رسیده که گویا ستاره ابط الجوزا در صورت فلکی جبار در سال 2012 انفجار میکند. اما ساده ترین پاسخ ما این است که این ستاره در سالهای آینده منفجر نمی شود. حتی تصور کنید که این ستاره در آستانه انفجار است، باز هم دو خورشید در آسمان ما ظاهر نخواهد شد و ما در برابر هیچگونه خطر فضایی قرار نمی گیریم. بخاطر اطمینان خاطر شما این مسئله را با یکی از کارشناسان نجومی آقای فیل پلیت در میان گذاشته ایم که چنین می گوید: سوگند میخورم که هنوز به شعور و غریزه انسانی خود باور دارم. وقتی خبری را در مورد انفجار ستاره غول ابط الجوزا شنیدم نتوانستم بی تفاوت بنشینم و تصمیم گرفتم تا در مورد آن یک مقاله بنویسم.

اما یک لحظه بعد فکر کردم که با چنین کاری قضیه را چاق تر میکنم و این خبر خود مانند بمبی منفجر میشود. پس بهتر است در این مورد صحبت کنم. کماکان که بعضی از سایت ها همین اکنون خبر های تحت عنوان دو خورشید در سال 2012 منتشر کرده اند.نویسنده این خبر حتی سعی کرده تا این اتفاق را با پیشگویی بی معنی مایا ها در مورد سال 2012 ارتباط دهد.
مقاله منشتر شده در سایت هفیگتون تحت عنوان در سال 2012 دو خورشید در آسمان دیده خواهد شد اساسأ خیلی هم خوب است و حتی با دانشمندی بنام برد کارتر استاد فیزیک دانشگاه سوترن کوینلد روی سنارویوی انفجار ابرنواختری ستاره ابط الجوزا هم صحبت شده. دکتور کارتر در این مقاله گفته که ستاره ابط الجوزا یکی از درخشان ترین ستاره ها در آسمان شب است و این ستاره در حال از دست دادن جرم خود است که این خود نشانه ی از نابودی آن است. کلأ قضیه در مورد این ستاره خیلی جالب است و دوستانی که به انگلیسی آشنایی دارند میتوانند این مقاله را اینجا بخوانند. یک مقاله دیگر از یان اونیل دانشمند فیزیک نجومی در مورد رد این خبر تحت عنوان
نه ترسید ستاره ابط الجوزا در سال 2012 منفجر نمی شود. اما در نخست چند نکته در مورد خود ستاره ابط الجوزا:

این ستاره به این زودی منفجر نمی شود و ما شاهد دو خورشید در آسمان نخواهیم بود...


ستاره ابط الجوزا از چشم تلسکوپ فضایی هابل.

ستاره ابط الجوزا یا ستاره الفای صورت فلکی جبار که یک ستاره غول سرخ است، حدود 600 سال نوری از ما فاصله دارد و جرم این ستاره 20 برابر خورشید و قطر آن حدود 900 برابر خورشید می باشد. اگر این ستاره در این مرحله از عمر اش بجای خورشید می بود، چهار سیاره سنگی، یعنی عطارد، زمین، زهره و مریخ و حتی ساکنین کمربند سیارک ها را در دل خود فرو می برد و به لبه سیاره مشتری میرسید. این ستاره در آستانه مرگ خود قرار دارد. وقتی ستاره ی با چنین بزرگی و جرم زیاد می میرد، در واقع بصورت یک ابرنواختر منفجر میشود.


این ستاره با اتموسفیر خود حتی از مدار مشتری هم فراتر میرود و تا سیاره زحل میرسد.



این ستاره نارنجی رنگ در صورت فلکی جبار و درست در شانه راست آن قرار دارد و شبها به سادگی در افق شرقی کابل قابل رویت است.

فاصله تا ستاره ابط الجوزا چندان واضح نیست ( اتموسفیر بیرونی این ستاره به شدت باد کرده و این خود تعیین فاصله را تا حدی دشوار می سازد). اما اساسأ فاصله این ستاره چیزی حدود 600 سال نوری است و این ستاره به حدی از ما دور است که نمی تواند هیچ تهدیدی را برای ما زمین ها به بار بیاورد. ستاره ابط الجوزا ممکن فردا انفجار کند و یا هم 100 هزار سال بعد. ما زمان دقیق انفجار این ستاره را نمی دانیم. اما با توجه به فاصله زیاد این ستاره انفجار آن حتی در سال آینده بی اساس و غیر قابل تصور است. به نظر میرسد که نویسنده مقاله سعی داشته تا این حادثه را با سال 2012 گره بزند و یک بار دیگر موضوع پیشگویی مایا ها را زنده کند که اساس خوبی برای ساخت فلم های هالیوودی و نشر مقالات متعدد شبه علمی در سالهای گذشته شده بود.
بد تر از همه که نویسنده مقاله زمان این انفجار را به گفته های دکتور کارتر نسبت داده، اما دکتور کارتر در مقاله اصلی هیچگاه در مور زمان این انفجار چیزی نه گفته.

در پایان میخواهم یکبار دیگر بگویم که این ستاره آنقدر از ما دور است که نمیتواند هیچ آسیبی به ما برساند. یک ابرنواختر یعنی یک ستاره ای که در آستانه مرگ قرار دارد حد اقل باید حدود 25 سال نوری از زمین فاصله داشته باشد تا بتواند خطر و زیان قابل سنجشی را به بار بیاورد و برای اینکه خطر جدی برای ما به بار بیاورد، باید نزدیکتر از این حد باشد. انفجار یک ستاره در فاصله 600 سال نوری واقعأ خیلی درخشان و دیدنی خواهد بود، اما نه آنقدر بزرگ و درخشان که به صورت یک خورشید دیگر نمایان شود. حتی نمی تواند به اندازه ماه کامل درخشان شود، اما به مراتب درخشان تر از سیاره زهره.

تماشای خورشید گرفتگی در کابل

پیامی از طرف انجمن نجوم افغانستان

شهروندان کابل برای تماشای خورشید گرفتگی روز سه شنبه 14 جدی 1389 آماده شوید. بعد از پایان جشن و سرور و آتش بازی های سال نو میلادی میلیون ها انسان درسراسر اروپا، افریقا و آسیا بار دیگر چشم به آسمان میدوزند تا شاهد یک نمایش جالب دیگر باشند. البته این بار آتشبازی نیست، بلکه یک پدیده جالبی نجومی اتفاق می افتد که عامل اصلی آن ماه و خورشید می باشند. روز سه شنبه 14 جدی 1389 خورشیدی برابر با 4 جنوری 2011 در قسمت های شرقی نیمکره شمالی خورشید گرفتگی جزئی یا کسوف جزئی اتفاق می افتد. یعنی با توجه به موقعیت شما ماه با آهستگی به سمت خورشید میرود و تا حدود 80 درصد صفحه خورشید را به مدت 3 ساعت می پوشاند.

در اکثر شهر های اروپای شرقی و افریقا این پدیده در زمان طلوع خورشید اتفاق می افتد و برای اخترشناسان و علاقمندان آن فرصت بسیار خوبی را جهت تصویر برداری از نمای نزدیک خورشید گرفتگی جزئی در قسمت های پائین آسمان ایجاد می نماید. برای دیدن زمان و حد اکثر این خورشید گرفتگی در شهر های مختلف به وقت محلی اینجا را کلیک کنید.

برخلاف خورشید گرفتگی کامل که فقط از یک مسیر بسیار باریک در سطح زمین دیده میشود، ، پدیده خورشید گرفتگی جزئی را میتوان از محدوده بسیار وسیع جغرافیایی تماشا کرد. در این روز هر قدر به طولانی ترین یا بیشترین نقطه گرفت خورشید نزدیک باشید مانند بخش های شمالی کشور سویدن، این پدیده طوری دیده میشود که گویا ماه به دل خورشید بیشتر فرو میرود. برای دیدن خورشید گرفتگی دفعه بعد ساکنین قسمت های شرقی اروپا باید تا 20 مارچ سال 2015 منتظر بمانند. اما ساکنین کابل تا 8 سال دیگر شاهد خورشید گرفتگی نخواهند بود. در کابل خورشید گرفتگی جزئی بعدی به تاریخ 26 جنوری 2019 (8 سال بعد) اتفاق می افتد.

این خورشید گرفتگی در کابل حدود 15 درصد می باشد. این گرفت جزئی روز سه شنبه 14 جدی ساعت 1 و 17 دقیقه و 50 ثانیه به وقت کابل آغاز و تا ساعت 3 و 20 دقیقه و 54 ثانیه بعد از ظهر ادامه می یابد. باید گفت خورشید گرفتگی بعدی کابل در سال 2019 می باشد.

اما برای تماشای خورشید گرفتگی باید احتیاط و دقت جدی نمود. هرگز خورشید گرفتگی را با چشم غیر مسلح یعنی بدون عینک مخصوص تماشا نکنید. تماشای مسقیم خورشید در زمان کسوف (چه خورشید گرفتگی جزئی باشد، چه کامل) برای چشمان شما خطرناک است. به گفته آلان مک روبرت از مجله آسمان و تلسکوپ (Sky & Telescope) " یگانه دلیل خطر تماشای خورشید گرفتگی جزئی این است که مردم بیدرنگ به خورشید خیره میشوند و این کاریست که نباید کرد. زیرا به بیماری تیرگی دید موقت یا دائم و یا هم به بیماری نقطه ضعف یا کوری دید دچار میشوید.

خوشبختانه برای تماشای خورشید گرفتگی روش های بسیار آسان و مصئون وجود دارد:

- میتوانید از عینک دارای فیلتر خورشیدی استفاده کنید

- از عینک مخصوص جوشکاری (Welding) استفاده کنید.

- استفاده از عینک آفتابی صرفنظر از میزان تاریکی اش مصئون نمی باشد و توصیه نمی گردد.

- با استفاده از یک کارتن و یک ورق کاغذ سفید، اتاقک تاریک بسازید.

یکی از روش های ساده دیگر برای تماشای خورشید گرفتگی ساختن پروژکتور سنجاقی است. وسط یک ورق قطعه بازی را با سنجاق سوراخ نموده به در برابر خورشید قرار دهید. قطعه دوم را در فاصله یک متر دور تر طوری در برابر سایه قطعه اول قرار دهید که تصویر خورشید با عبور از سوراخ بر روی قطعه دوم بی افتد.

خورشید گرفتگی فقط در زمان تولد یا پیدایش ماه نو و بخصوص زمانی اتفاق می افتد که ماه مستقیمأ از میان زمین و خورشید عبور میکند. البته باید توجه کنید که این صف بندی در زمان پیدایش هر ماه نو نه، بلکه گهگاهی اتفاق می افتد، زیرا مدار ماه حدود 5 درجه نسبت به صفحه گردش زمین یا دایره البروج ( مسیر گردش سیارات بدور استوای خورشید) تفاوت دارد. به همین علت سایه ماه معمولأ سراسر زمین را نمی پوشاند.

در سه سال گذشته، اخترشناسان آماتور توانستند در بخش های مختلف جهان خورشید گرفتگی کامل را تماشا کنند. اما امسال خورشید گرفتگی کامل اتفاق نمی افتد و شکارچیان این پدیده به تاریخ 4 جنوری در یکی از نقاط شرقی نیمکره شمالی به تماشای خورشید گرفتگی جزئی می نشینند.

دوستان ما که به انترنت خوب دسترسی دارند، به تاریخ 4 جنوری میتوانند با ورود به سایت آسمان کابل لینک هایی را دریافت کنند که از طریق آن میتوان خورشید گرفتگی جزئی را بصورت آنلاین از مراکز مختلف تماشا کرد.

آسمان تان همیشه پر ستاره باد.

انجمن نجوم افغانستان

یکشنبه 12 جدی 1389 (2 جنوری 2011 میلادی)

کسوف جزیره ایستر

منبع: آسمان کابل
روز 11 جولای وقتی ابر ها بر فراز جزیره ایستر پراکنده شد تا خورشید گرفتگی زیبا را برای شیفتگان اتفاقات آسمانی که از سراسر دنیا در این جزیره متروک جمع شده بودند به ارمغان آورد، مکمک خدای افسانه ی این جزیره هم برای لحظه ی لبخند زد و از آشکار شدن مجدد خورشید رضایت خود را نشان داد.


تندیس های بزرگ مشهور و یکپارچه موآی (Moai) هم که حضور این همه افراد را قبلأ در جزیره ندیده بودند، از هیجان بیش از حد در یک صف منظم به تماشای خورشید گرفتگی و تاریکی آسمان در روز ایستادند.


جزیره ایستر در جنوب اقیانوس آرام و تندیس های مشهور آن

یافتن چنین فرصت و مکان مناسب برای دیدن خورشید گرفتگی کامل در آن روز خیلی دشوار بود. زیرا مسیر این پدیده نجومی که با سایه کامل ماه بر سطح زمین مشخص میگردد به سوی شرق یعنی قسمت های جنوبی اقیانوس آرام امتداد داشت که با عبور از مانگایا (جزیره کوک) و جزیره ایستر در قسمت های جنوبی چیلی و آرجانیتن پایان یافت.



اما به خاطر داشته باشید که کسوف جزئی در قسمت های وسیع این منطقه بشمول خیلی از جزایر جنوبی اقیانوس و باریکه وسیعی از جنوب امریکا قابل رصد بود.

پنج سال در دنیای سرد

پنج سال قبل، اولین کاوشگر سازمان فضایی اروپا بنام هیگینز بر سطح بزرگترین قمر در منظومه شمسی ما یعنی تیتان فرود آمد. دو روز قبل اخترشناسان سراسر جهان در شهر بارسلونا جمع شدند تا مشروعیت مأموریت هیگینز را بررسی نمایند و بر سر آینده تحقیقات و کاوش های هیگینز در تیتان صحبت کنند.
هیگینز اولین کاوشگر بدون سرنشین است که بر سطح تیتان قمر زحل یعنی دورترین سرزمین فرود آمده است. سطح نشین هیگینز وقتی از میان اتموسفیر تیتان به سوی سطح فرود می آمد همه جا را با چشمان تیز بین خود بر انداز نمود و به کمک دستگاه های مختلف خود اطلاعات بسیار مهمی را در مورد شباهت های این دنیای بیگانه با زمین به کاسینی که در آسمان تیتان در گردش بود مخابره نمود.

اندازه گیری ها و مطالعات هیگینز از سطح تیتان به مثابه گنجینه عظیمی از اطلاعات ارزشمند برای دانشمندان است. در ضمن خود سفینه فضایی کاسینی هم بیش از 60 بار بدور تیتان گردش نموده و اطلاعات بسیار مهمی را در مورد این دنیای عجیب جمع آوری نموده است. هیگینز ترکیب و ساختار کیمیاوی (شیمی) و شرایط فیزیکی اتموسفیر و سطح تیتان را مطالعه نمود. اکنون همه این اطلاعات با کار های آزمایشگاهی و نمونه سازی های کمپیوتری از تیتان مقایسه میشود. نمونه مواد اولیه که به ساخت زمین اولیه منجر شده در سطح تیان نیز کشف شده است. ادامه مطلب...

گاز متان درمریخ: موجودات زنده یا آب!!!

یافته های جدید میگوید،گاز متان مریخ از موجودات زنده و یا آب و یا هر دو بوجود آمده است...

یک گزارش نشر شده در روز چهارشنبه این احتمال را رد میکند که متان توسط سیارک ها به مریخ انتقال یافته و در عوض این نظریه تقویت میکند که این گاز های کوتاه مدت توسط موجودات زنده و یا آب و یا هر دو بوجود آمده باشد. موجودات میکروبی کوچک یا مایکرو ارگانیزم موجود در خاک مریخ شاید گاز متان را به مثابه محصول پروسه سوخت و ساز (میتابولیک) وجود خود بیرون داده باشند و یا هم امکان دارد متان در نتیجه تعامل میان سنگ های آتشفشانی و آب بوجود آمده باشد. به هر صورت این دورنما وجود دارد.

وجود گاز متان در مریخ برای اولین بار در سال 1999 و بار دیگر در سالهای 2001 و 2003 گزارش شده بود، اما اطلاعات زیادی در مورد منشاء یا مقدار این گاز در مریخ وجود نداشت.
در ماه جنوری 2009، دانشمندان اطلاعات بدست آمده از رصد های تلسکوپی و مأموریت های فضایی بدون سرنشین را بررسی نموده و اعلام نمودند که متان در مریخ بطور مداوم به وسیله یک منبع ناشناخته باز تولید میشود و بنابرین خیلی مشتاق بودند تا دریابند که چگونه میزان گاز متان همیشه افزایش می یابد. ادامه مطلب

خبر های تازه از سیاره سرخ

از آسمان کابل

فرستند: فینکس

گیرنده: زمین

با گذشت بیست روز، پرنده آهنین ناسا تصاویر بسیار واضحی را فرستاده که در آن ذرات خاک حتی در کوچکترین مقیاس قابل دید با هم چسپیده اند.

دو روز قبل وقتی نمونه های خاک توسط بیل برداشته شده بود، برای بررسی از برابر چشمان تیز بین میکروسکوپ و دماغ تجزیه گر پشت و بینی فونیکس گذشت.

به گفته پیتر سمیت تحقیق کننده ارشد فینکس در دانشگاه اریزونا، از زمان مأموریت ویکینگ Viking در سه دهه قبل، این اولین بار است که نمونه های خاک و سنگ مریخ، در همانجا توسط ابزار نصب شده در یک سفینه تجزیه و تحلیل می شوند. چسپندگی خاک در محل فرود فینکس مشکلاتی را در برابر انتقال نمونه ها ایجاد کرده ولی فرصت های خوبی را هم برای ما نشان می دهد.

سمیت می گوید " شناخت خاک مریخ هدف عمده این مأموریت است. خاک مریخ نسبت به پیش بینی ما کمی متفاوت است. ما منتظر افشا شدن اسرار مهمی هستیم، زیرا خاک مریخ توسط ابزار های مختلف بررسی و آزمایش می شود.

تصاویر میکروسکوبی فونیکس تقریبأ 1000 ذره خاک تا کوچکترین اندازه ( یک دهم قطر موی سر انسان) را به وضاحت نشان می دهد، که حد اقل چهار ماده معدنی مشخص در بین آنها دیده می شوند.

آقای توم پایک از کالج شاهی لندن که یکی از تحقیق کنندگان همکار در بخش هدایت یا کنترول آزمایش گر میکروسکوپی و الکترو کیمیایی می باشد می گوید که " ما تقریبأ یازده سال قبل در فکر فرستادن یک میکروسکوپ به مریخ بودیم و حالا با تحقق این هدف، خاک مریخ را از نزدیک با چنان وضاحت می بینیم که قبل دیده نشده بود".

نمونه های خاک شامل ذرات شیشه یی شکل بزرگتر و سیاه و همچنان ذرات کوچکتر تقریبأ سرخ رنگ می باشد. به گفته پایک " ما سری به گذشته خاک مریخ فرو کرده ایم و بنظر میرسد که ذرات اولیه شیشه های آتشفشانی بصورت ذرات کوچکتر حاوی آهن به هر طرف پخش شده باشد." ذره های خاک سطح مریخ تقریبأ شبیه ذراتی اند که از هوا گرفته شده و آزمایش شده اند.

گرد و خاک هوای محل فونیکس با گذشته روز ها هنوز در همان حالت قرار دارد. به گفته آن اربور از دانشگاه نیلتون رینو در مچیگان امریکا " تا هنوز در محل فرود فینکس توده های بزرگی از ابر خاک و غبار دیده نمی شود. اما این یک امر تصادفی یا خوش چانسی نیست، زیرا ما زمانی فرود آمدیم که فعالیت گرد باد ها در پائین ترید حد اش قرار داشت. اما در پایان مأموریت، احتمال بروز طوفان های گرد و خاک پیش بینی می شود. برای ما، نزدیک شدن این طوفان به سوی فینکس جالب و هیجان انگیز خواهد بود."

تحلیل و مطالعه طوفان های خاک در مریخ، دانشمندان را در بررسی و مطالعه گرد و خاک اتموسفر زمین کمک می کند، که این مطالعه برای ما بسیار مهم است. زیرا گرد و خاک یک عامل مهم در تغییرات اقلیمی زمین شمرده می شود.

رینو می گوید " ما دریافتیم که گرد و خاک در اتموسفر مریخ نسبت به گرد و خاک اتموسفر زمین، بسیار خوب آمیخته شده و گرد باد های قوی خاک سطح را به ارتفاع چندین کیلومتر بلند می کند".

دانشمندانی که امروز در یک کنفرانس خبری در دانشگاه اریزونا صحبت می کردند، تصاویر جدید رنگی محیط اطراف فینکس را به نمایش گذاشتند.

ما 360 درجه محیط اطراف سفینه را با وضاحت کامل در تصاویر رنگی و بصورت ستریو می بینیم. این تصاویر برای ما بسیار مهم اند، زیرا کل محیط اطراف فینکس را به ما نشان می دهد. این چشم انداز به ما فرصت می دهد تا دور تر از محیط کار خود را دیده و ساختار و گوشه های محیط را به خوبی بشناسیم. در نتیجه می توانیم تا چیز های جالبی را دور تر از دسترس مشخص نموده و سپس فلتر های کمره (دوربین) را برای بررسی و تحلیل آن محلات از دور بکار گیریم".

تجلیل از روز جهانی نجوم در دانشگاه کاتب در کابل

بیا داشته باشید

به مناسبت تجلیل از روز جهانی نجوم، روز شنبه، ساعت 3 بجه بعد از ظهر محفلی در موسسه تحصیلات عالی کاتب ( واقع در کارته سه - سرک شورا) با حضور رسانه ها و اساتید رشته های مختلف علمی برگزار می شود. در این مراسم علاوه بر سخنران آقای یونس بخشی ، فلم مستندی در مورد نجوم برای اشتراک کنندگان نمایش داده می شود.

اشتراک در این محفل برای همگان آزاد است. از تمام فرهنگیان و دانشجویان تقاضا به عمل می آید تا در این محفل با حضور خویش براین محفل عظمت بخشند.

در ضمن از علاقمندان دعوت می کنم تا با مشارکت هم برای ایجاد یک انجمن نجوم در کشور دست به هم داده و از دولت و جامعه جهانی بخواهیم تا افغانها را در این عرصه کمک کنند. مثلأ ما به ایجاد یک رصد خانه، مرکز نجوم و همچنان تهیه و خرید تلسکوپ و مواد تعلیمی نجوم نیاز داریم.

کانون