بازشناسی نقش زنان افغانستان در مبارزات آزادیخواهی زنان

تجربه ها در شمار زیادی از کشورها نشان می دهند که جنبش زنان از کرکتر های متفاوت فکری و سیاسی تشکیل شده است. به بیان دیگر زنان صرف نظر از موقعیت اجتماعی و اقتصادی و سیاسی و نگره های فکری خویش در یک ائتلاف، جنبش های گسترده اجتماعی را به میان آورده اند و در راستای به دست آوردن حقوق برابر و برابری جنسیتی به نام یک گروه اجتماعی که منافع مشترک دارد، دغدغه های خویش را مطرح کرده و بی عدالتی ها را به چالش کشیده اند. زنان باید با درک این که دارای خواسته ها و منافع مشترکی اند که تنها با همبسته گی و درک شعوری از موقعیت فرودستانه شان در برابر سیاست ها و شیوه های فرادستانه جامعه پدرسالار به پیروزی و تحقق می رسند، جنبش زنان را سامان دهند. در این شکی نیست که زنان بنابر وابسته گی های طبقاتی و نژادی به گروه های مختلف با منافع متفاوت صنف بندی می گردند ولی با وجود همین تفاوت ها در جنبش های برابری خواهی، آرمان های مشترک می یابند و در نتیجه برای دریافت راه حل متحد می گردند. از آن جایی که زنان یک گروه اجتماعی اند نه طبقه، برخی پژوهشگران بر این باور اند که تعریف مشخصی از منافع و جایگاه آنها صرف با تعریف از جایگاه اجتماعی آنها که ناشی از ستم جنسیتی می شود، دشوار است. درحقیقت همین امر سبب پراگنده گی در ارائه دیدگاه منسجم و موجب دریافت متفاوت در راستای تعیین درجة تبعیض جنسیتی و ستم اجتماعی می گردد.

عامل تاریخی شی واره گی و شی انگاری زنان در حوزه اقتدار مردانه ریشه در استبداد تاریخی، خشونت سیستماتیک و ساختاری، انگاره های دینی و اسطورة تاریخی قدرت مردانه دارد. جنگ و فرهنگ جنگ، بی امنیتی، شقاوت های تاریخی، بنیادگرایی دینی، محدودیت های اجتماعی و تفکر سنتی مسلط مردانه، عواملی اند که بیشترین آسیب ها را بر زنان وارد می نمایند. در عین حال، دولت های پدرسالار و حوزه های قدرت که بیشتر با اشتراک مردان شکل گرفته اند، به زن و موقعیت او نگاه ابزاری دارند. جدا از سایر مولفه ها، حقوق زنان، سوژه به شدت سیاسی است و در نتیجه در تقابل با سیاست های پدرسالارانه جوامع قرار گرفته و در تقابل با قدرت و تفکر سیاسی حاکم و نهاد های بازتولید کننده آن عملا امکان تبارز نیرومند نمی یابند از این رو کسب حقوق زنان در یک فرایند برابری طلبانه صرفا می تواند در متن یک کارزار فراگیر سیاسی و اجتماعی معنا و مفهوم بیابد.

مبارزات و اندیشه های کسانی چون ماری ولستون کرافت، ویرجینیا ولف، کلارا زتکین، سیمون دوبوار، جولیا کریستوا و یا به سخن دیگر مبارزات برابری خواهی موج های سه گانه فمینستان در طول تاریخ موجب تغییرات بنیادین در زنده گی زنان غرب و سامان بخشی هنجارهای مبارزه گردیده است. در بیشتر کشورهای جهان مبارزات زنان با تظاهرات عمومی، راه اندازی گفتمان های اجتماعی در حوزه عمومی، تشکیل حزب ها و گروه ها از لایه های مختلف جامعه شکل گرفته است. تظاهرات زنان در امریکا در روز هشتم مارچ سال 1857 میلادی یا همین روز در سال 1917 میلادی برای به دست آوردن حقوق مدنی و سیاسی و برابری جنسیتی، و در فرجام به رسمیت شناختن روز همبسته گی زنان در سال 1977 میلادی از سوی سازمان ملل متحد نشانه های گویای این مدعا اند. تاریخ جنبش های زنان نشان می دهد که زنان روشنفکر دارای برخاستگاه های گوناگون اجتماعی با آفرینش تیوری های سیاسی جنبش های زنانه، در تعمیم تجارب مبارزاتی زنان نقش به سزایی داشته اند.

و یا پایه گذاری نهاد جدید "زنان سازمان ملل متحد" در سال 2010 میلادی نمادی از تاثیر گذاری نهاد های مدنی، جنبش های زنان و حمایت سیاست مداران زن از کشورهای مختلف و پذیرش نهادینه ساختن جنبش های برابری طلبانه زنان در ساحت جهانی می باشد.

همبسته گی زنان به معنای همسویی نگرش های متفاوت سیاسی- اجتماعی آنان نیست؛ بلکه بیشتر همصدایی آنها علی رغم تفاوت ها در ایجاد برابری و حقوق مساوی در ساختارهای جامعه و تبعیض ستیزی است. بدون شک روش های متفاوت و یافته های ناهمسان در متن یک جنبش وجود دارند. ولی این تفاوت ها در رویکرد ها و هنجارها کمتر می توانند مانع همصدایی زنان در جنبش های رهایی بخش گردند. در جنبش های زنان، استراتیژی های متفاوت با دورنمای مشابه تبارز می یابند و در آن، زنان سکولار، مذهبی، زنان مدرن و سنتی با وجود تعلقات سیاسی ناهمسان و نگره ها و دغدغه های متفاوت در کنار هم می ایستند و در برابر پیوسته گی مردانه و نهاد های تحکیم حاکمیت آنها که بیگمان غیرعادلانه است، قرار می گیرند.

ادامه مطلب در وبلاگ شهرنوش...

هشتم مارچ

از هشتم مارچ بعنوان روز بین المللی زن تجلیل میشود. این روز نیز مانند خیلی مناسبت های تاریخی دگر ریشه در مناسبات اجتماعی غربی ها دارد. انقلاب صنعتی در غرب باعث شد تا سیل از کارگران وارد کارخانه ها شوند و زنها نیز تعداد قابل ملاحظه ی این کارگران را تشکیل میدادند. این کارگران زن در ساعات طولانی  و با مزد بسیار ناچیز کار میکردند. درامریکایی نو ظهور وضع خیلی بدتر از جاه های دگر بود. این بود که درسال 1908میلادی  هسته های اولین جنبش اعتراضی زنان در نیورک شکل گرفت. حدود پانزده هزار زن کارگر درنیویورک دست به اعتراض زدند و علیه مزد کم و ساعتهای طولانی کار و همچنان اعطای حق رای برای زنان شوریدند. اما کلارا زتگین آلمانی اولین زنی بود که مبتکر طرح نامگذاری یکروز برای زنان بود. او درسال 1910 و در کنفرانسیکه تحت عنوان "کنفرانس بین المللی زنان کارگر" در کوپنهاگن دنمارک تدویر یافته بود، روی نامگذاری یک روز مشخص بنام روز بین المللی زن تاکید کرد. هرچند تا سال 1913 از روز زن در کشورهای مختلف و در روزهای مختلف تجلیل میشد تا اینکه درهمین سال هشتم مارچ بعنوان روز بین المللی زنان برسمیت شناخته شده است و امسال صدمین سال تجلیل از روز بین المللی زنان است.علاوه بر روز بین المللی زن، ملتهای جهان بمناسبت های دگر نیز تحت عنوان والنتاین، روز مادر و... تجلیل میکنند. 

ادامه این نوشته را در لینک زیر تعقیب کنید:ادامه...

باميان ، گمشده در قبيله وجغرافيا !

نويسنده: دايزنگي

این یک واقعیت انکار ناپذیر درعرصۀ سیاست افغانستان می باشد که ساختارقدرت در جامعۀ ما قبیلوی است. قبیلوی بودن ساختار قدرت، نه تنها درمعادلات روز وتعاملات سیاسی قابل شناسایی می باشد ؛بلکه حتی آنرا در قانون اساسی کشور نیز بگونۀ میتوان مشاهده کرد. بودن دو معاونت در ریاست جمهوری و درعمل اختصاص گرفتن معاونت اول به تاجیک ها و دومی به هزاره ها، گویای این واقعیت است.

از سوی دیگر در معادلات سیاسی روز نیز قبیلوی بودن قدرت وسهم گیری بر مبنای قومیت و از سوی عکس العمل ها بر مبنای قومیت برای همگان واضح است. نمونه های روشن آنرا در مسألۀ رأی عدم اعتماد به کاندید وزیران پیشنهادی هزاره درپارلمان گذشته و جنجال پیش آمده درتعیین رئیس پارلمان جدید میتوان به روشنی دید.

پس با اثبات این واقعیت که ساختار قدرت در افغانستان قبیلوی است؛ پرسش مطرح شده این میباشد که سهم بامیان درساختار کلی قدرت بصورت عام و در معرفی افراد انتصابی در مشرانوجرگه بصورت خاص در کجااست؟ وقتی میگویم بامیان هم در ساختارقبیلوی قدرت و هم درجغرافیای این سرزمین نا پدید گردیده این ادعا بصورت یک واقعیت تلخ بر دلایل ذیل متکی است:

1- مجموعۀ افراد حاضر در یک دور درمشرانوجرگه 102 نفر میباشد و 68 نفر آن از طریق شوراهای ولایتی و ولسوالی به مشرانوجرگه راه پیدامی کند؛ چون فعلا شورای ولسوالی نداریم هردو نفر ازطریق شورای ولایتی به مشرانوجرگه میرود. طبق ماده 84 قانون اساسی کشور یک ثلث اعضای مشرانو جرگه را رئیس جمهور بصورت انتصابی معرفی میکند که درآن معیار افراد معرفی شده، خبیر بودن و تجربه داشتن در عرصه های قانونی وسیاسی میباشد ویک ثلث انتصابی آن 34 نفرمی باشد.

درست است که درقانون تصریح نشده که افراد انتصابی باید از هر ولایت باشد ولی 34 نفر مساوی است به 34 ولایت کشور وبقیه افراد نیز بر مبنای ولایات (جغرافیا) و نفوس ولایت ها معرفی میشوند. پس بامیان هم به لحاظ قبیلوی مرکز ثقل یک قوم است و هم به لحاظ جغرافیای یک ولایت. ولی متأسفانه درهردو بخش فراموش گردیده و درغبار کاروان خویش و فامیل به فراموشی سپرده شده است.

2- بامیان یک زون درمناطق مرکزی است؛ ولی در نحوۀ معرفی افراد انتصابی به مشرانوجرگه، این زون فراموش گردیده وحق آن به ولایات همجوار داده شده است. البته نه ولایاتی که زیر مجموعۀ این زون است بلکه به ولایت غیراز آن.

3- بامیان پرورشگاه و مأمن کسانی بوده اند که امروز حق این مردم را باخویشخوری و خویشپروری اکنون غصب می کند. نکتهء جالب نیز در همین جا نهفته است؛ وقتی قانون حق مردم را مشخص می کند و به عنوان یک ولایت باید نماینده داشته باشد و در تصمیم گیری هایی کشور سهیم باشد ولی دست پروردگان این مرزوبوم این حق را از مردم بامیان می گیرد. راستی جای بسی تأسف است که وقتی تاریخ مبارزات حق طلبانۀ مردم را مطالعه می کنیم که چه جانفشانی ها نموده اند ولی اکنون وارث نماهای آن جریان حق طلبانه، تمام تلاشش متمر کز به این است که چگونه فامیل خویش را بجای حق یک قوم و یک جغرافیا (زون) جاگزین نماید؛ و بامیان را به فراموشی بسپارد و از اینروست که بامیان نه جزء قبیله (قوم) میاید و نه جزء جغرافیا درمعادلات سیاسی کشور. و ازسوی دیگر واضح است که در این جا مقصر کیست؟

----------------------------------------------------

قطعنامۀ شهر وندان بامیان در اعتراض به نحوۀ معرفی اعضای انتصابی سنا (مشرانو جرگه)

« بنام یگانه دادار دادگر »

پوشیده نیست که بامیان تنها سر زمینی در متن هزاره جات است که تاریخ زیبا و پر آب و رنگی از خون و جهاد و مقاومت و مردی و مردانگی دارد . مسلم است جایگاهی که سالیان سال تاریخ را در مردانگی هویت یافته باشد یکی از بر جسته ترین های تاریخ و جغرافیا خواهد بود. که متأسفانه بامیان ، این بر جستگی ها را امروزه از دست داده است و هم میدهد. این فراموش شد گی بامیان نیز نتیجۀ همان تاریخ و رشادت های است که آنها را همواره در خود داشته است. اگر بامیان دایماً کسان را بر ناکسان ترجیح میداد به قطع که به این مشکل نمی رسید اما بد بختانه که دستخوش بازی نا کسان فرزندان دست پرورد خویش شده است که باید امروز این بهارا به این سنگینی وسختی بپردازد.

میدانید که انتخاب اعضای انتصابی مشرانو جرگه در کشور از یکسوی سهم قومی و ملیتی بوده و از سوی دیگر 34 تن باید باشد که با هرگونه جمع و تقسیمی یکی مربوط مردم دایکندی ودیگری مربوط بامیان خواهد شد اما از روی تأسف باطراحی ها ومشاوره های عمال قدرت وارباب نیرنگ ، این انتصاب تبدیل به سناریویی تازه یی گردیده که در صحنه بازیهای سیاسی محترم رئیس جمهور کشور به نمایش کشیده شده و پرده برداری میشود.در حالیکه قانون اساسی کشور احکام متمایز با این بازی را به تصریح پرداخته تنها درآن خبرگی و کار آزمودگی افراد نامزد سناتوری در مشرانو جرگه معیار بوده و هیچ معیاری بالاتر ازین ندارد.

پس با این ملاک براستی در میان سناتوران هزاره تبار کسی خبیرتراز آقای " یاری و آقای پروانی" نیست؟! که آن یکی لافوگ و دیوانه و این دیگری پیر فرزانۀ این حکومت و این دستگاه است وبس. عجب که کوزه گر و کوزه خر و کوزه فروش یک تیم است ویک قماش و یکخانواده؟! دیگر بس است به این ستم که از یک سوی بر ما وارد میشود و از سوی دیگر آندو پیران خبره و فرزانگان توش و توان رفته بار این ستم توأم با منّت را میکشند.

آیا مگر راست نیست که بامیان معّرف هویت تاریخی هزاره جات است ، پس چرا اینگونه بی اهمیت سهم حد اقل بیشتر از بیست در صد ما در حوزه سیاست کشور بدست یک دیار و یک تبار افتاده وما بامیانیان همچنان به رانده شدگان درگاه رحمت رحمانیۀ رئیس جمهور و مغضوب غضب قهاریۀ محترم معاون و هم چنان مشاور ریاست جمهوری کشور تبدیل می شویم.

بنا بر این ، ما شهر وندان عدالتخواه بامیان طی همایشی آرام و مسالمت آمیز از مقام محترم ریاست جمهوری کشور، مشاورین و متنفّذین سیاسی ارباب حکومت و قدرت ، نهاد های مدنی ملّی و بین المللی ( کمیسیون مستقل حقوق بشر و دفتر سازمان ملل متحد ) می خواهیم تا به خواسته های بر حق و مشروع ما که ذیلاً مشخص میشود رسیدگی نمایند. تا باشد که ما نیز سهم خویش را درین آشفته بازار سیاست باز یابیم.

1. اعضای انتصابی سنا که در مجموع 34 تن تعیین گردیده است از هر ولایت یکنفر باشد.

2. اگر اعضای انتصابی سنا واقعاً با در نظر داشت قومیت معرفی میشوند. نیز سهم بامیان مشخصاً از بامیان باشد زیرا که بامیان معرف هزاره جات است نه پروان و میدان.

به امیدی که چینین باشد.

دوشنبه 9/12/1389

از طرف شهروندان و فعالین مدنی بامیان

وضعيت رسانه ها در باميان

با توجه به حدودا 134 سال گذشتن از عمررسانه ها در افغانستان به مفهوم مدرن ، به عنوان رکن چهارم دموکراسي ودر نقش اطلاع رساني وبيان عقايد شهروندان يك جامعه،رسانه ها تاكنون فراز ونشيب هاي بي شماري را طي كرده اند . با وجود محدوديت آزادي بيان واعمال فشار حکومت ها، رسالت اطلاع رساني روز نامه نگاران واصحاب مطبوعات با توجه به نقش رسانه ها (چاپي ، ديداري ، شنيداري) در ايجاد هنجارها و ارزش هاي تازه اجتماعي و تغيير در شيوه رفتار افراد جامعه ، فراموش نشده است. ونيز سير تصاعدي پديده هايي تحت عنوان تحرک رواني و يگانگي عاطفي که هر دو زمينه ساز نوسازي وتغيير در جوامع بشري مي گردند ومهمتراينكه ،نقش رهبري کننده وسايل ارتباطي جمعي و تاثير آنها در بيداري و جهت دهي افکار عمومي خصوصا درنفي استبداد و نهادينه ساختن دموکراسي ، امروزه قابل ترديد نيست ، از اهميت روز افزوني برخوردار شده ومؤثر بر قدرتهاي سياسي موجود مي گردند.كه خود به حيث چهارمين ركن قدرت در تطبيق دموكراسي وبيان خواسته ها وضروريات جوامع مدني وشهروندان آن به شمار ميرود.

نقش واهميت آزادي مطبوعات ، نه در شكل فيزيكي بلكه در انعكاس حقايق موجود در جامعه وتاثير آن در بهبود امور وتأمين عدالت وقانونمندي است. . آزادي بيان در رسانه ها ‏بر سياست و عملکرد زمامداران حكومت تاثير مي نمايد. دولت را مكلف به اهميت قائل شدن به انتقاد ‏مطبوعات و رسانه ها نموده و با آنچه که در رسانه ها انعکاس مي يابد با جديت انرا ‏بيگيري وبراي رفع نواقص به ان مبادرت ميورزد ، با ديد مثبت به آن نگريسته وبرخورد مي نمايد.كه متاسفانه افغانستان و بخصوص باميان باستان با وجود ذخاير مادي ومعنوي، از اين امر مستثني است.در حاليكه آزادي بيان يكي از دستاوردهاي دولت افغانستان است، آزادي بيان به معناي واقعي وجود نداشته وتنها بيان مسايل سطحي و کلي آزاد است ،نه مسايل عميق اساسي. خودسانسوري هنوز بطور گسترده اي وجود داشته واصحاب رسانه بسياري از واقعيت هاي موجود در جامعه و برداشت هاي فكري خويش را نمي توانند بيان کنند.همچنين مؤثريت فعاليتهاي رسانه ها ومطبوعات را دلايلي چون وابستگي مالي ،نبود مطبوعات وعدم برخورداري از امنيت شغلي به چالش مي كشد.

وجود آزادي بيان را بايد در سياستها وعملكرد حاكمان محلي و دولت افغانستان در مقابل رسانه ها وتأثيرات آنها بر سياست دولت جستجوكرد.چرا كه آزادي مطبوعات ،موجوديت آن وتأثير اين آزادي بر عملكرد دولت محلي ودولت افغانستان از ضروريات اين امر مي باشد.متأسفانه نقش رسانه ها ومطبوعات در مؤثريت بر اعمال دولت مردان نديده گرفته شده وبه عبارت بهتر: مطبوعات ورسانه ها در بيان مطالب آزادند ودست اندر كاران قدرت نيز در انجام هر گونه عملي يدي طولا دارند.به همين دليل رسانه ها ومطبوعات يا موجوديت ندارند واگر هم داشته باشند به نحوي از بيان مطالب و واقعيات يك جامعه برخلاف ميل وخواسته دولتمردان معذورند.

در صورتي كه مطبوعات زبان گويا وپوياي يك جامعه است كه مي تواند نقش بس مهم در شكل گيري وتاثيرپذيري سير تحولات جامعه داشته باشد.روابظ سياسي واجتماعي شهروندان يك جامعه با دولت مردان توسط مطبوعات تامين مي شود و نبود اين تامين كننده ،مردمي بودن حكومت محلي ودولت را خدشه دار ساخته وگوياي رابطه ضعيف حكومت بامردم وچه بسا نفي مطلق چنين رابطه اي مي باشد.در چنين وضعيتي هر دو جانب وبييشتر از همه حكومت محلي ودولت ،از گزند استبداد،آفتهاي سياسي و اجتماعي در امان نخواهند بود و پويايي وانكشاف اينگونه جوامع در ظلمتي خواسته يا ناخواسته غرق خواهد شد.قلمهاي بي رنگ ، زبانهاي در كام فرورفته وانديشه هاي مدفون درچنين جوامع غير مردمي، بر رشد نابسامانيها وهنجارهاي ناپسند تأكيد خواهدكرد وجامعه اي صم وبكم و جمود، راه را براستبداد هر چه بيشتر سردمداران هموار خواهد ساخت. وسر انجامي بجز نابودي وفنا نخواهد داشت.

تا مطبوعات منحيث موضع گيرنده افكار عامه موجوديت نداشته باشد انتقادي براعمال دولت صورت نمي گيرد واستبداد وديكتاتوري مطابق با خواسته ديكتاتوران رونق خواهد گرفت. انديشه هاي منتقدين سركوب شده وحركتهاي سياسي سياستمداران سمت وسويي آشكار مي يابد.

چنين معضلي با توجه به وضعيت امنيتي مطلوب در ولايت فراموش شده باميان حادتر است ،چرا كه حداقل با وجود بيش از 500 رسانه چاپي در كابل و يا ديگر ولايات امن افغانستان ، فقط اراكن دولتي ومؤسسات نيمه دولتي باميان از اين مزايا برخوردار بوده وعامه مردم از اين نعمت محروم اند.نبود مطبعه ، بي توجهي يا كم توجهي نهادهاي مدني ودولت محلي در اين مورد باعث كمرنگ شدن نقش سياسي مردم شده ومردم، اخصا قشر عظيمي ازجوانان اين مرز وبوم در بي خبري مطلق بسر مي برند.

گرچه دلايلي چون غير مسلكي بودن كادر،كمبود امكانات مالي، غير استندرد بودن ، عدم مسئوليت پذيري،عدم رعايت قوانين رسانه ها ؛ سْواستفاده ازموقف رسانه براي تحقق اغراض ومقاصد شخصي ؛ گروهي يا قومي ؛ نفوذ عناصر و فرهنگهاي بيگانه برموقف رسانه ؛ ترويج افکار وعقايد سوء مغرضين ، عدم رعايت اصل بي طرفي، عدم درج ارقام صحيح ؛ مغشوش ساختن افکارعمومي بابيان افوات وشايعات مطبوعات را آسيب پذير ساخته است ،اما چنين دلايلي نبايد سد راه تامين حق برخورداري شهروندان يك جامعه از مطبوعات شود .رسانه ومطبوعات با تحت پوشش قرار دادن طيف عظيمي از اقشار مختلف جامعه مي تواند ابزار مفيدي جهت انتقال آگاهي هاي مختلف به ذهن وخاطر مردم وترميم وتصحيح روابط وضوابط موجود در جامعه باشند.علاوه براين نشرات رسانه ها ،بخصوص مطالعه رسانه هاي چاپي وجريده ها نشانه درك عميق وبالا بودن شعور سياسي واجتماعي افراد يك جامعه است.

----------------------------------------------------------
پ.ن.ن: گرچه مطلع شديم يكي از پرو‍ژه هاي ASGP در آينده اي شايد نزديك ساخت يك مطبعه در ولايت باميان است .اما شنيدن كي بود مانند ديدن ، وما بايد همچنان چشم انتظار بمانيم تا...؟!!

پیشینه روابط افغانستان ومصر

منبع: سایت جمهوری اسلامی افغانستان در قاهره

هريک از افغانستان و كشور مصردر عمق زمان جاگرفته اند که عظمت وجودی آنها در دورای تاریخ درخشنده است ، و این دو کشور در بسیاری از دوره ها تاریخی شباهت یافته اند و به آسانی میتوان در یافت که عصر فرعونیان در مصر برابر با وجود کوشانیان در افغانستان است ، وبدین سان افغانستان نیز همانند مصر کشوری است دارای عمق تاریخی وآنگاه که به دوره های بعد از اسلام به این دو سر زمین چشم اندازی داشته باشیم پرواضح است همانگونه که مصر علم بردار رسانیدن پیام مبادئ اسلامی در شمال افریقا بوده افغانستان در این راستا نقش کمتری در این زمینه نداشته اند وتاریخ فتوحات امپراتوری غزنوی در سال 1008 میلادی را بسوی خراسان ، سرزمینهای هندوستان ، وکشمیر روشن به یاد دارد و روش افغانها که مملوء از عطوفت و انسان دوستی وپذیرش فرهنگهای مختلف میان گروه های دینی و فرهنگی بود خود سبب اساسی پذیرش مبادئی بود که افغانها آن را به سرزمینهای فتح چه به سوی جنوب وچه به سوی شمال در ماوراء النهر بود به ارمغان می برند .

نتنها این بلکه در روایتهای تاریخ است که مجموعۀ از مردم افغانستان در فتح اسلامی مصر سهم گرفته که از راه مشارکت آنان در ارتش عمرو بن عاص بود. بدون شک موقع جغرافیائی مهم دو کشور یکی از اسباب برازنده چشم دوخت فاتحان و یورش بران بر این دو کشور بوده زیرا مصر نقطه مرکز ملاقات قاره ها ی آسیا و آفریقا بوده و افغانستان در آسیای مرکزی به گفته تاریخ گویان در وازه قاره آسیا می باشد.

و در بررسی پیشینه روابط میان افغانستان و مصر میتوان گفت:

علی الرغم آنکه وسائل تماس و انتقال در گذشته چنان امروز نبوده باز هم دو کشور طی ادوار تاریخی از یکدیگر دور نبوده اند بسانی که از زمان شاهان کوشانی افغان در قرن های اول و دوم میلادی آنگاهی که بگرام پایتخت آنها بوده است ظرفها و شیشه ها نقاشی شده را داریم که بربعضی از آنها چهره های شاهان فرعونی ، ویا فنار اسکندریه رسم گردیده که بعنوان وجود روابط نیکو از سوی شاهان فرعونی به شاهان کوشانی اهداء شده است .

واز سوی دیگر مصر یان قدیم - فرعونیان – عشق بی پیانی به سنگهای زیبای لاجورد داشته که فقط از افغانستان به مصررسیده وزیب وزینت گردنهای زیبا وبلند و معصم های بانوان مصری و فرعونی بوده است ، ودیــدار کوتاه و تعجب آوری ازموزیم مصر در میـــدان - التحریر – قاهره و تمـــاشای گنجـینه های

- توت عنغ آمون - شاه جوان فرعونی مارا از سعی اثبات این مدعی بی نیاز می سازد که کلیه زیورات طلائی این - فرعون کوچک- با سنگهای لاجورد وزمرد افغانستان زینت یافته است .

و اندیشیدن در ظرفهای شیشه ای مصری که به شاهان افغانستان هدیه گردیده ودر مقابل آن هدایای با ارزش سنگهای لاجورد افغانستان به فرعونیان بوده مارا همچنانکه از عمق روابط میان دو کشور مطلع میکند ، در همان زمان بیانگر پیشرفت افغانستان در ساخت و ساز زیورات ارزشمند است ، و سپس این علائق در عصر های فاطمی در مصر گسترش یافته و روادید علمی و فرهنگی میان دو جانب با دیدار های متبادل دانشمندان تقویت شد که خود نمونۀ از جمع آئی فکری و روحی میان مصریان و افغانها است که بعنوان مثال دیدار و گفتگو و نقولات ناصر خسرو - کتاب سفر نامه او – در این راستا می باشد . و از آنکه نقش این افغان بزرگ و دانشمند در وصف مصر بسیار با اهمیت بود استاذ بزرگ ادبیات فارسی پوهاند دکتر یحیی الخشــب این کتـاب عظیم را به زبــان عـربی برگرداند ، وبرای ارج گزاری مصــریان از مقــــام

- قبادیانی – یکی از خیابانهای بزرگ شهرک نصر در قاهره را به نام او ثبت کرده اند .

این رابطه پیوسته ادامه داشت تا اینکه با رسیدن مصلح بزرگ شرق سید جمال الدین افغان ابعاد عمیق تر و گسترده تری را به خود گرفت. سید جمال الدین با نبوغ و فکر و سحر بیان خویش مصریان را در جهت بازگردانیدن عظمتهای شرق تشویق نمود و اصلاح مصر را زمینه اصلاح شرق دانست و در برابر آنگاه که سر زمین های شرق اسلامی برایش تنگی میکرد پهنای مصر وسینه فراخ مصر یان جایگاه اوشد ، ودولت خدیوی مصر برای رفع مشکل اقتصادی سید جمال الدین مبلغ ده لیره مصری را که در آن زمان پول مبلغ کلانی حساب می شد از خزانه دولت تخصیص داد واو هشت لیره آن را در اول ماه به قهوه خانه های بولاق و فیشاوی با مجموعه شاگردان و مخلصین خود پول چای و چلم و آبلیمو می پرداخت و امام محمد عبده شاگرد ارشد او همانند استادش چلم می کشید ، وخوردن غذای شور را همانند استادش دوست گرفت .

ودر صحبتهای شبانه قهوه خانه بولاق زعمای اصلاح مصر شاگردان سیدجمال الدین منجمله محمد عبده ، احمد عرابی وسعد زغلول میگفتند که ما هم همانند سید جمال الدین باید از چلم و نمک که او این دو را دوست دارد استفاده کنیم .

و این مطلب گفتنی است که مصر همزمان با رسیدن سید جمال الدین افغانی از اشغال بیگانه واز بدی وضع اقتصادی همانند افغانستان رنج میبرد و همان بود که علمای الازهر ومحصلین آن پیام جدید سید جمال الدین افغانی را به گوش جان شنیده و امام محمد عبده هم رکاب سیدجمال الدین گردید و در سفرش به اروپا نیز اورا همراهی کرد وبرای اینکه از شیوای صحبت سید جمال الدین بهره کامل بگیرد وازلذت زبان فارسی نیز مستفید شود زبان فارسی را از نزد سید بزرگ آموخت. واندیشه های سید جمال الدین را در کلمات ثبت شدهء عروه الوثقی در آورد زیرا خود میگفت همۀ آیدیا لوژی سید جمال الدین در کلمات عروه الوثقی در آمده است .

همچنانکه سید جمال الدین افغانی نخستین کسی بود که به تأسیس احزاب سیاسی در مصر دعوت داده و بر اساس آن (حزب ملت و حزب دموکرات ملی) تأسیس گردیده و جوانان حزبی از جمله زعیم مصطفی کامل از آموزه های سید جمال الدین به ضرورت جنبشی ووحدت فرمان گرفتند . و همان بود که لورد کرومر (کمیسار عالی انگلستان ) در مصر به خطر دعوت سید جمال الدین پی برد وامر تبعید وی را از مصر صادر نمود و حزب ملت را نیز ممنوع اعلام کرد.

ومردم مصر تا کنون مقام سید جمال الدین استاذ اعظم مدرسه آزادیخواهی ، ووحدت گرامی داشته وبسیاری از مؤسسات اجتماعی و مساجد و کانونهای فرهنگی را به نام او ثبت میکنند از جمله مرکز خیریه ، شفاخانه ومسجد جامع سید جمال الدین افغانی در منطقه مصر جدیده قاهره .

و این روابط میان افغانستان ومصر با تأسیس شدن روابط سیاسی میان دو کشور در سال 1929 تحکیم یافت که زیر بنای حقیقی این روابط را امیر امان الله خان غازی مؤسس دولت نوین افغانستان بنیان گذاشت.

زیرا هنگامی که امیرامان الله غازی در سال 1928 از مصر دیدار کرد از تمدن مصر و داشته های فرهنگی آن بشگفت آمده و از نهضت آن متأثر گردید و خواهان داشتن روابط رسمی و سیاسی میان دو کشور شد هدفی که در سال 1929 با تأسیس نمایندگی متحقق گشت و در سال 1952 پس از انقلاب ژولای در مصر به درجه سفارت رسید. همچنانکه زعمای دوکشوردید و بازدید هائی را انجام داده و زعیم بزرگ مصر جمال عبد الناصر در سال 1955 از افغانستان دیدار نمود ومورداستقبال مقامات مسئول و مردم با شهامت افغانستان قرار گرفت و در سال 1960 اعلیحضرت مرحوم محمد ظاهر شاه از مصر دیدار نمود و در پوهنتون قاهره سخنرانی کرده وپس از آن بسیاری از اساتید پوهنتون ومفکران بخصوص در بخش زبان و ادبیات فارسی به تحقیق ویژوهش در مورد افغانستان پرداخته و پایان نامه های ماستری و دکتری را در این بخشهای به ثبت رسانیدند ، همچنان محمد انور السادات رئیس جمهوری سابق مصر هنگام ریاست وی از کنفرانس اسلامی از افغانستان دیدار کرده واز داشته های فرهنگی ، و آثار هنری افغانها ابراز قدر دانی و ستایش کرد وبمنظور تقویت این روابط افغانستان و مصر برچندین معاهده امضاء کرده اند که از سر آمد آنـــها :

1. معاهده دوستی و عدم تجاوز بود که در سال 1929 به امضاء رسیده که از آنگاه تا کنون افغانستان و مصر دارای روابط سیاسی بسیار نیکو می باشد .

2. موافقتنامه فرهنگی در سال 1955 به امضاء رسید و بر اساس آن بورسیه های تحصیلی و آموزشهای علمی در زمینه های مختلف تبادله می شود ونا گفته نیست که اثرات این توافق نامه در هر دو کشور هویدا است زیرا در نتیجه آن چهره مانده گاری در هر دو کشور اموزش و پرورش یافته اند که از آن جمله مرحوم محمد موسی شفیق وزیر امور خارجه و صدر اعظم اسبق کشور و مرحوم محمد موسی توانا استاذ بارز پوهنتون کابل را میتوان نام برد که از جمله دانشمندان میانه رو بودند و ترجیع اصل (زندگی) و بهره گیری از وسائل بهبود بخشیدن آن بوده اند.

3. توافقنامه حمل و نقل هوائی و تجارتی که در سال 1960 بدست آمده وبر اساس آن مصر اموال تجارتی از نوع بادام ، کشمش ، پسته ، چهار مغز، وکلیه انواع میوه جات خشک و انواع پوست قره قل وقالینهای دست بافت افغانی را وارد کند ودر برابر آن افغانستان مواد خام صنعتی پلاستیک و فراورده های شیشه ، حروف طبع ، بافته های پنبه ای به اضافه دواء وورق را وارد کند.

ودر پهنه سیاستهای مشترک بین المللی افغانستان و مصر همیشه مواضع مشترک داشته و از قضیه فلسطین پشتیبانی کرده و به حق تعیین سرنوشت همه ملتها توافق دارد همچنانکه مبائ زندگی مسالمت آمیز ، و عدم دخالت در امور داخلی کشور ها و ملتها در سیاستهای اعلام شده دو کشور بوده از اعضای تأسیس کننده کشورهای غیر منسلک هستند .

و در پهنه مشترکات فرهنگی مؤسسه الازهر نقش بسیار حیاتی را در هسته فرهنگ افغانستان داشته و گاهی افغانها مصر را به اعتبار الازهر مصر می نامند.

و از سوی وی الازهر از اوان تأســیس آن سالن بزرگــی بنام افغانستان گذاشته که تا حال حاضر معروف به

( رواق افغانان ) است که محصلین افغانستان در آن رهایش می یافتند و آنچنانیکه اشاره رفت فارغ التحصیلان افغان از مؤسسه الازهر (در صورتیکه مراحل علمی و اکادمی آن را طی کرده باشد) از طبع خاص در قبول دیگر و پذیرش پندار های آنان بر خور دارند ، زیرا آنان در این مؤسسه طوری تربیت می یابند که از تعصب و خود رأیی کاملا دور بوده و حاکمیت مبدأ عقل بر آن تسلط دارد .

همچنانکه الازهر سالیانه شماری از اساتید ورزیدهء خودرا برای تدریس به پوهنتونهای افغانستان ارسال نموده ودر تحکیم روابط میان دو ملت افغانستان و مصر سهم می گرفته اند ، گذشته از آنکه نظام قضائی افغانستان تاحد زیادی از نظام قضائی مصر متأثر بوده و این کشور پیوسته کارشناسانی از محاکم مختلف مصر به منظور آموزش دادن اعضای محاکم و خارانوالی به افغانستان ارسال میدارد و از آنکه افغانها ملتی اند قدر شناس و پاس دار هنگامیکه مصر در سال 1956 – 1967 م مورد تجاوز قرار گرفت همه گان و یک صدا به نصرت و همیاری ملت مصر شتافته و از تقدیم انواع همکاری مادی و معنوی دریغ نورزیدند وآنگاهی که در سال 1973 مصر در برابر خصم خود پیروز گشت مردم افغانستان با مصریان در این سعادت شرکت نموده و شکرانه ان در شهر ها وقریه جات قربانیها کردند . نه تنها این خوشحالی در سطح جامعه بوده بلکه اداره های دولتی نیز در این روز حال و هوای دیگری داشت .

و در این چهار چوب زمانیکه که افغانستان مورد تهاجم اتحاد جماهیر شوری سابق قرار گرفت مصر در پهلوی ملت افغانستان قرار داشت و پشتیبانی مادی و معنوی خود را از مردم ما اعلام کرد و صدها قلم آزاده و اساتید پوهنتون در صدد توضیح مخالفت اتحاد شوروی با قانون بین المللی و قوانین انسانی شدند واین هم دردی نه تنها به گفته ها پایان یافت بلکه مردم و حکومت مصر هفت روز را زیر عنوان (هفته همدردی با مردم افغانستان ) نام گذاشتند که حزب دموکرات ملی حزب حاکم فعلی در آن سهم فراوان داشت .

و در این چهارچوب اعضای شوری محلی ولایت – الغربیه – و اعضای پارلمان مصر در سال 1981 یک ماه معاش خود را به مردم افغانستان تخصیص دادند.

و کانون دوستی مصر وافغانستان (جمعیة الصداقة المصرية الافغانية) وابسته به وزارت خارجه اين كشور از گذشته زمانها تا کنون در صدد تقویت روابط دو ملت افغان ومصر بوده و در پهلوی قدردانی و استقبال از دولت مردان افغان پیوسته سعی دارد تا عادات و رسوم و انواع فعالیتهای فکری وپیشرفتهای مادی در هردو کشور را به یکدیگر بشناساند که خود سهمی است فعال در راستای خیر و منفعت هر دو ملت آزاده و متمدن دارای روابط انسانی گسترده . و در این راستا سفارت افغانستان یکی از معروف ترین نمایندگیهای سیاسی در مصراست که از گذشته زمانها نه تنها دولت مردان بلکه خردمندان و دانشمندان به این نماینده گی شناخت و روابط بسیار نزدیک و دوستانه داشته اند وهمه اساتید و هنر دوستان از آن بعنوان کانون جمع آئی دوستی و معرفت پروری یاد میکنند در کمی از مجالس است که نامی از مرحوم استاد صلاح الدین سلجوقی سفیر کبیر افغانستان در مصر یادی نشود وپیروان فکر و اندیشه فلسفی او یاد او را از پایان نامه ماستری و یا دکتری در یکی از پوهنتون های مصر گرامی ندارد. و هیچ جمع فرهنگی وبزمی نیست که شبهای معرفی و هنری دیدارهای خانم ام کلثوم و استاد ادبیات مصر لطفی السید از سفارت افغانستان و ساختمان زیبای آن یادی نکنند و برگذشته های افتخار آفرین افغانستان درودی نفرستند واینک برای زنده کردن آن عظمت ها و نیک نامی ها سفارت افغانستان راه هزار میل را با این گام آغاز کرده است تا شاید نقطۀ ای باشد عطف بر آنچه یاد آمد و صفحه باز بر آنچه خواهد بود چنان باد.

هلمندته دامريكايي چارواكوسفر

په افغانستان كي دامريكاسفيراوددې هيواددكانګرس څلورغړودهلمندوالي په ملتيادګرمسيرله قومي مشرانواوخلكوسره وكتل.

په افغانستان كي دامريكالوى سفيركارل آيكن بيري اوڅلوروامريكايي سناتورانودهلمندوالي محمدګلاب منګل په ملتيادګرمسيرولسوالۍ ته دخپل سفرپرمهال دقومي مشرانواوخلكوسره دكتني پرمهال دامنيت،بيارغوني،ښووني اوروزني په اړه خبري وګړې.

دغوامريكايي چارواكودګرمسيرله خلكوسره دكتني پرمهال وويل چي دولت اونړيوالي ټولني لخواپدې ولسوالۍ كي ډيرپرمختګونه سوي اوخلك له دولت سره نژدې سوي دي.

دګرمسيرخلكوپدې ولسوالۍ كي ددولت لخواوروستي پلي سوي پروګرامونه اوملكي خدمات ډيراغيزمن وبلل خودامريكايي چارواكوڅخه يې وغوښتل چي دګرمسير-لښكرګاه دسړك په جوړېدواودنورو دآډول پروژې په پلي كيدوكي ورسره مرسته وكړه چي له يوې خوابه خلكوته كارپيداسي اوله بلي خواخلك اسانتياووته لاسرسۍ ومومي.

امريكايي سناتورانوهم دخلكوسره دليدني وروسته دهلمندددولتي ادارې اوخلكوترمنځ دهمږغيتوب اولاسته راوړنوستاينه وكړه اوله قومي مشرانوسره يې دخپلومرستوپردوام ټينګاروكړ.

دامريكاسفيراودكانګرس غړودهلمندوالي اوقومي مشرانوپه ملتيادګرمسيرپه بازاركي دهتۍ والواوخلكوسره هم دهغودغوښتنوپه اورېدوپه موخه وكتل.

www.myhelmand.com